محصولات صادراتی صنعت پتروشیمی ایران + اینفوگرافیک

محصولات صادراتی صنعت پتروشیمی ایران سهم قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهد و نقش کلیدی در اقتصاد کشور ایفا می‌کند. صنایع شیمیایی، نفت و گاز، پالایشگاهی و پتروشیمی، به عنوان شاهراه حیاتی هر کشور محسوب می‌شوند، بنابراین می‌توان پیش بینی کرد که رقابت در بازارهای جهانی برای صادرات، واردات، خرید و فروش محصولات مربوط به این صنایع نام برده، رو به افزایش باشد.

محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های جانبی آن در صنایع زیردستی مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. تقریباً همه چیزهایی که در اطراف ما، در زندگی، داخل خانه یا محیط بیرون وجود دارند، به نوعی به محصولات صنعت پتروشیمی وابسته هستند. از صنایع داروسازی گرفته تا خودروسازی، ساخت و ساز، صنایع رنگ و پوشش، پزشکی، آرایشی و بهداشتی، مثال‌هایی از این دست هستند.

برخی از کشورهای جهان در حوزه صادرات محصولات پتروشیمی و صنایع شیمیایی، موفق‌تر عمل کرده‌اند و به عنوان برترین صادر کنندگان شناخته می‌شوند؛ از جمله کشور چین، ژاپن، آلمان، آمریکا و ایرلند در این فهرست در اولویت قرار دارند.

آنچه که باعث می‌شود رقابت برای خرید و فروش محصولات صادراتی صنعت پتروشیمی ایران زیاد باشد، نوع کاربردهایی است که از مواد شیمیایی و فرآورده‌های وابسته به آنها انتظار می‌رود. همچنین درصد خلوص محصولات پتروشیمی ایران تا حد زیادی قابل رقابت با مشابه خارجی است، و شاید هم با کیفیت‌تر باشد! به همین دلیل است که تقاضا برای خرید این نوع مواد شیمیایی در سطح جهانی قابل توجه است.

بیشتر بخوانید: چالش های خوردگی در صنایع نفت و گاز

نگاهی بر انواع محصولات پتروشیمی که از ایران صادر می‌شود

انواع محصولات پتروشیمیایی با توجه به فرایندهای تولید، تجهیزات، عرضه و تقاضا و امکانات موجود، در پالایشگاه‌های هر کشور تولید می‌شوند. برخی از ترکیبات حاصله جزو محصولات اصلی به حساب می‌آیند و برخی از محصولات نیز فرآورده‌های جانبی هستند، اما به اندازه همان ترکیبات اصلی، اهمیت و کاربرد دارند.

محصولات پتروشیمی اصلی و پایه که در اکثر پالایشگاه‌ها تولید می‌شوند عبارتند از: آمونیاک، بوتیلن، اتیلن، پروپیلن، بوتادین، متانول، هیدروکربن‌های آروماتیک از جمله  بنزن، تولوئن و زایلن. هیدروکربن‌های شاخه‌ای و حلقوی آروماتیک و آلیفاتیک از مهمترین و پرکاربردترین محصولات صنعت پتروشیمی ایران محسوب می‌شوند و تقاضای بسیار بالایی در سطح جهانی دارند.

فرآورده‌های جانبی که در صنعت پتروشیمی تولید می‌شود و طیف وسیعی از صنایع را پوشش می‌دهد عبارتند از: گلیسیرین، آکریلونیتریل، ایزوبوتیلن، اتیلن گلایکول‌ها و استایرن.

در این میان شاید جالب توجه باشد اگر بدانید یک سری ترکیبات شیمیایی و محصولات به عنوان تولیدات جانبی در کنار ترکیبات شیمیایی اصلی در پتروشیمی به دست می‌آید که می‌توانند برای ساخت و تولید مصنوعات مختلف در صنایع گوناگون به کار روند. از مهم‌ترین محصولات نهایی در صنعت پتروشیمی که در کنار محصولات اصلی به دست ‌آیند عبارتند از: رنگدانه‌ها، انواع چسب، پلیمرها، پلاستیک، انواع فوم، رزین، مواد قابل انفجار، لاستیک‌های سنتزی، رنگ و پوشش، مواد شیمیایی، شوینده‌ها و پاک کننده‌ها، حلال‌های شیمیایی، گازها، مواد جاذب.

آنچه که از پالایشگاه‌ها و صنعت پتروشیمی در هر کشور حاصل می‌شود، صنایع کوچک و بزرگ را با هر عنوان تحت پوشش قرار می‌دهند. متداول‌ترین صنایع مصرف کننده محصولات پتروشیمی عبارتند از: صنعت بسته‌بندی، تولید لوازم آرایشی و بهداشتی، خودروسازی، ماشین آلات و تجهیزات صنعتی، داروسازی و پزشکی، مصالح ساخت و ساز، انواع کامپوزیت‌ ها، مبلمان، صنایع هوافضا، صنایع نظامی، منسوجات و پوشاک.

شرکت‌های پتروشیمی ایران در سطح جهانی فعالیت می‌کنند و نقش کلیدی در رشد اقتصاد و ارزآوری برای کشور دارند. البته دقت داشته باشید که عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی بر روی خرید و فروش همه محصولات پتروشیمی تاثیر دارند.

فهرستی از مهم‌ترین محصولات پتروشیمی ایران که ارزش صادراتی دارند به صورت زیر معرفی می‌شود:

کک و زغال سنگ- اوره- بنزن- اسید سولفوریک- کلرید سدیم- هیدروکسید سدیم یا سود سوزآور- پلی اتیلن- پلی کربنات- هیدروکلریت سدیم- متانول- آمونیاک- ‌پی وی ‌سی- دی آمونیوم فسفات- وینیل  کلراید- بوتان- پروپان- اتان- پروپیلن- پلی پروپیلن- اسید نیتریک- فرمالین- اتیلن گلایکول‌ها (مونو اتیلن گلایکول، دی اتیلن گلایکول، تری اتیلن گلایکول)- پلی استایرن.

از میان محصولات و فرآورده‌های فوق، بر اساس آمارها و نتایج ثبت شده از صادرات صنعت پتروشیمی ایران، برخی از مواد شیمیایی، بیشترین تقاضا را داشته‌اند. پلی اتیلن، متانول و اوره، آمار قابل توجهی را برای خرید در سطح جهانی از ایران به خود اختصاص داده‌اند و در میان این سه محصول، پلی اتیلن، رشد تصاعدی داشته است.

برترین شرکت های پتروشیمی ایران + محصولات تولیدی

1. شرکت پتروشیمی اصفهان؛ تولید محصولات آروماتیک.
2. شرکت پتروشیمی آریا ساسول؛ تولید محصولات پلی اتیلن سبک و سنگین، اتیلن.
3. شرکت پتروشیمی بوعلی سینا؛ تولید پارازایلن
4. شرکت پتروشیمی امیرکبیر؛ تولید پلی اتیلن سبک خطی، پلی اتیلن سنگین، بوتادین.
5. شرکت پتروشیمی نوری؛ تولید محصولات پارازایلن، اورتو زایلن، رافینیت، بنزن.
6. شرکت پتروشیمی پارس؛ تولید محصولات اتان، بوتان، پروپان، پنتان، استایرن مونومر.
7. شرکت پتروشیمی شهید تندگویان؛ تولید محصولات پلی اتیلن ترفتالات در گریدهای بطری و الیاف.
8. شرکت پتروشیمی اروند؛ تولید محصولات پی وی سی، مونومر وینیل کلراید، کلر، هیپوکلریت سدیم.
9. شرکت پتروشیمی ایلام؛ تولید محصولات اتیلن، بوتیلن، پروپیلن.
10. شرکت پتروشیمی بندر امام؛ تولید محصولات اتان، بوتان، پروپان، پنتان، اتیلن، بنزن، پارا زایلن.
11. شرکت پتروشیمی پردیس؛ تولید محصولات اوره، آمونیاک.
12. شرکت پتروشیمی تبریز؛ تولید محصولات پلی اتیلن سبک و سنگین، پلی استایرن انبساطی، پلی استایرن معمولی، پلی استایرن مقاوم، پروپیلن، بوتادین، تولوئن، آکریلونیتریل بوتادین استایرن.
13. شرکت پتروشیمی جم؛ تولید محصولات اتیلن، بنزن، پروپیلن، نفت کوره، پلی اتیلن سنگین و سبک خطی.
14. شرکت پتروشیمی زاگرس؛ تولید متانول.
15. شرکت پتروشیمی شیراز؛ تولید محصولات اوره، آمونیاک، نیتریک اسید، آرگون، پرکلرین، متانول.
16. شرکت پتروشیمی مارون؛ تولید محصولات اتیلن، پروپیلن، اتیلن گلایکول، بنزین، پلی پروپیلن، پلی اتیلن سنگین.
17. شرکت پتروشیمی پلی نار؛ تولید پلی پروپیلن.
18. شرکت پتروشیمی خراسان؛ تولید محصولات آمونیاک، اوره، ملامین.
19. شرکت پتروشیمی شیمی بافت؛ تولید آمونیاک، اوره.
20. شرکت پتروشیمی فرسا شیمی؛ تولید محصولات مونو اتیلن گلایکول، دی اتیلن گلایکول، تری اتیلن گلایکول.
21. شرکت پتروشیمی نوید زر شیمی؛ تولید پلی پروپیلن.

فهرست کشورهای صادر کننده محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۵

آمار و تحقیقات و نتایج ثبت شده درباره فعالیت کشورهای جهان در حوزه صادرات محصولات پتروشیمی و شیمیایی نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۲، بالاترین ظرفیت پتروشیمی مربوط به کشور چین بوده است و پس از آن کشور آمریکا و هندوستان در رتبه‌های دوم و سوم قرار می‌گیرند. بنابراین، برترین کشور صادر کننده فرآورده‌های پتروشیمی، کشور چین است.

چین، بزرگترین تولید کننده محصولات پتروشیمی جهان محسوب می‌شود و تاسیسات پیشرفته ای را در اختیار دارد. داشتن پایگاه تولیدی عظیم و رشد اقتصادی سریع باعث شده که بتواند حجم قابل توجه تقاضای خرید توسط کشورهای مختلف را پاسخگو باشد. محصولات صنعت پتروشیمی چین، بازارهای جهانی را به نوعی اشباع کرده‌اند.

همچنین کشور چین در سال‌های اخیر در صادرات پلی پروپیلن، خود را به عنوان یک پیشرو، معرفی کرده است. مدیران صنایع پتروشیمی چین تلاش می‌کنند بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰ به یک صادر کننده اصلی و برتر در سطح جهان تبدیل شوند، چیزی که بتواند نرخ صادرات خالص را به بیشتر از ۷ میلیون تن در سال برساند.

کشورهای خاورمیانه مانند عربستان که ذخایر نفتی فراوانی دارد می‌تواند حجم زیادی از صادرات محصولات پتروشیمی را پاسخگو باشد. به نظر می‌رسد در سال ۲۰۲۷ این کشور بتواند ظرفیت واحد تقطیر نفت خام خود را چند برابر افزایش دهد و به یک پایگاه اصلی در خاورمیانه تبدیل گردد.

بزرگترین تولید کننده نفت جهان که خوراک اصلی صنایع پتروشیمی به حساب می آید، کشور آمریکا است. با این حال عربستان نیز اصلی‌ترین صادر کننده نفت خام حسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید: انواع مواد شیمیایی صنعتی

نگاهی بر آمار واردات و صادرات محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۳

انواع محصولات مربوط به صنعت پتروشیمی مانند اتیلن، پروپیلن و بوتادین، هیدروکربن‌های آروماتیک از جمله بنزن، زایلن و تولوئن، و همچنین گازهای  سنتزی مانند هیدروژن و مونوکسید کربن که همگی در صنایع مختلف کاربرد دارند، دارای ارزش صادراتی هستند. مزایای فرآورده‌های پتروشیمی از طریق تاثیراتی که در بخش‌های صنعتی مختلف می‌گذارند، مشخص می‌شود. به همین دلیل، نقش کلیدی در تجارت جهانی محصولات پتروشیمی ایفا می‌کند.

طبق آمار و داده‌هایی که از نتایج صادرات و واردات محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۳ ثبت شده‌اند، حجم خرید و فروش محصولات وابسته، به ۱۰ وارد کننده برتر تعلق دارد که به صورت زیر گزارش می‌شود:

1. اتیلن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۱۰ میلیارد دلار آمریکا.
2. پروپیلن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۷۸ میلیارد دلار آمریکا.
3. متانول – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۶۲ میلیارد دلار آمریکا.
4. بنزن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۴۰ میلیارد دلار آمریکا.
5. بوتادین – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۳۲ میلیارد دلار آمریکا.
6. تولوئن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۲۸ میلیارد دلار آمریکا.
7. زایلن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۲۴ میلیارد دلار آمریکا.
8. استایرن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۸ میلیارد دلار آمریکا.
9. مونومر وینیل کلراید – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۲ میلیارد دلار آمریکا.
10. پلی‌اتیلن – ارزش واردات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۰ میلیارد دلار آمریکا.

طبق داده‌های تجارت جهانی مربوط به محصولات پتروشیمی، کشورهای وارد کننده اصلی این فرآورده‌ها در سال ۲۰۲۳ به صورت زیر هستند:

• کشور چین؛وارد کننده اتیلن، پروپیلن، پلی اتیلن، پلی پروپیلن، استایرن.
• کشور آمریکا؛ بوتادین، بنزن، پلی بوتیلن، پلی استایرن، اتیل بنزن.
• کشور هندوستان؛ تولوئن، زایلن، پلی وینیل کلراید، اتیلن اکسید، پروپیلن اکسید.
• کشور آلمان؛ متانول، اتانول، بوتیلن، ۱-هگزن، ۱-اکتن.
• کشور کره جنوبی؛ کومن، کرزول، بنزآلدهید، استیلن، سیکلوهگزان.
• کشور ژاپن؛ کرزول، بنزآلدهید، نفتالین، اتیلن گلیکول، گلیسرول.
• کشور ایتالیا؛ هگزانول، پلی لاکتیک اسید (PLA)، رزین‌های اپوکسی، الیاف آرامید، الیاف اکریلیک.
• کشور هلند؛ کربن سیاه، آسفالت، پارافین واکس، نفتا، تری اتیلن گلیکول.
• کشور فرانسه؛ اتیلن اکسید، پلی استایرن، استیلن، پروپیلن، آنیلین.
• کشور بلژیک؛ پلی‌استر، الیاف کربن، نرم‌کننده‌ها، متانول، اتیلن گلیکول.

آمار صادرات محصولات اصلی صنعت پتروشیمی در سطح جهانی در سال ۲۰۲۳ به صورت زیر است:

1. اتیلن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۵۰ میلیارد دلار آمریکا.
2. پروپیلن – ارزش صادرات جهانی پروپیلن در سال ۲۰۲۳ – ۱۰۰ میلیارد دلار آمریکا.
3. بنزن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۸۰ میلیارد دلار آمریکا.
4. تولوئن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۷۰ میلیارد دلار آمریکا.
5. زایلن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۶۵ میلیارد دلار آمریکا.
6. پلی‌اتیلن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۴۵ میلیارد دلار آمریکا.
7. استایرن – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۳۰ میلیارد دلار آمریکا.
8. بوتادین – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۲۵ میلیارد دلار آمریکا.
9. پی‌وی‌سی – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۲۰ میلیارد دلار آمریکا.
10. پروپان – ارزش صادرات جهانی در سال ۲۰۲۳ – ۱۵ میلیارد دلار آمریکا.

۱۰ صادرکننده برتر پتروشیمی جهان در سال ۲۰۲۳ به صورت زیر می باشند:

• کشور آمریکا؛ استیلن، بنزن؛ اکسید پروپیلن، کومن، فنل.
• کشور عربستان؛ اتیل بنزن، پروپیلن گلیکول، هگزانول، پلی آمید، پلی استر.
• کشور چین؛ پلی لاکتیک اسید، نایلون ۶۶، گلیسرول، بنزآلدهید، کومن.
• کشور آلمان؛ پلی استایرن، زایلن، بنزن، سیکلوهگزان، پلی اورتان.
• کشور کره جنوبی؛ چسب ها، نفتا، سوخت جت، پلی استر، علف کش ها.
• کشور ژاپن؛ کرزول، اکسید اتیلن، بنزن، بوتیلن، رزین های اپوکسی.
• کشور بلژیک؛ نایلون۶۶، الیاف اکریلیک، سورفکتانت ها، رنگ ها و رنگدانه ها، عامل کف زا.
• کشور فرانسه؛ هگزن، پلی بوتیلن، بوتادین، اتیلن، پروپیلن.
• کشور روسیه؛ اتیل بنزن، بوتیلن گلیکول، هگزانول، پروپیلن گلیکول، بوتانول.
• کشور کویت؛ پلی استر، الیاف کربن، بنزآلدهید، آنیلین، فنل.

بیشتر بخوانید: خدمات بازاریابی B2B و تبلیغات صنعتی

جمع بندی و نتیجه گیری

محصولات صادراتی پتروشیمی ایران از پالایشگاه ها و کارخانه های صنایع شیمیایی، نقش کلیدی در رشد اقتصادی کشور ایفا می کنند. فرآورده های نفتی و پتروشیمیایی، شاهرگ حیاتی درآمدزایی و ارزآوری برای کشور عزیز ایران هستند و تلاش همه مدیران در همین راستا است.

عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی، پیرامون خرید و فروش، صادرات و واردات انواع محصولات و فرآورده های صنعت پتروشیمی، رقابت بین کشورها را رونق داده است. در این میان، کشورهای بی رقیب، از جمله ژاپن، چین، آمریکا و ایرلند توانسته اند بیشترین سهم بازارهای جهانی محصولات پتروشیمی را به خود اختصاص بدهند.

شرکت های پتروشیمی ایران نیز با بهینه سازی فرآیندهای شیمیایی و پیشرفته تر کردن تأسیسات، محصولات باکیفیت را مطابق با استانداردهای جهانی، تولید و عرضه می نمایند.

منبع: اولتراشیمی – مرجع شیمی و صنعت